معنای حقیقی نیت

اکثر ما معنی حقیقی نیت را نمی دانیم.

خیلی از ما فکر می کنیم نیت همان الفاظی است که مثلا هنگام شروع وضو یا شروع نماز به زبان می آوریم یا از خاطرمون می گذرونیم. در حالیکه این ذهنیت کاملاً اشتباه است.

در حدیثی که در مطلب قبلی ذکر کردیم دیدیم که از نظر ائمه، نیت، اخلاص در عمل و عمل را از شرک و ریا بیرون آوردن است. معلومه که این ذهنیتی که اکثراً درباره نیت داریم باعث اخلاص نمی شه. مثلاً فرض کنیم یک آدمی که اصلاً نماز خوان نیست بشنود که در یک مسجدی بین نمازگزاران طلا تقسیم می کنند و او هم برای همین وضو بگیرد و به مسجد بیاید و نماز بخواند و در خاطر بگذراند که از برای رضای خدا نماز می خوانم. آیا واقعاً این نماز او به صرف این کلماتی که از ذهنش گذروند یا به زبان آورد، خالص و برای خدا شد؟

معنای حقیقی نیت در دو چیز است که اولی خیلی آسان و دومی بسیار مشکل است.

اولین معنی نیت، همان قصد انجام دادن یک کار است. مثلاً کسی را فرض کنید که به قصد غسل کردن به حمام برود و در حمام فراموش کند که می خواسته غسل کند و به قصد شستن خودش بدنش را به آب فرو ببرد و بیرون بیاید. این شخص این کار را با قصد غسل کردن انجام نداده و برای همین هم این کار او غسل به حساب نمی آید. اما اگر به خاطر داشت و با این قصد بدنش را در آب فرو می برد، حتی اگر به زبانش هم جاری نمی شد و یا نیتش را در ذهنش مرور نمی کرد باز هم غسلش درست بود.

اما معنی دوم نیت عبارتست از غرض، علت و باعثی که موجب تحریک ما برای انجام یک فعل می شود. مثلاً یک نفر دارد به سمت بازار می رود. از او می پرسی: کجا می روی؟ می گوید: به بازار می روم. این نیت به معنای اول است. یعنی قصد دارد به بازار برود و در جواب ما این قصد خودش را به زبان می آورد. اما اگر از او بپرسی چرا به بازار می روی؟ جوابی که به این سوال می دهد بیان کننده ی معنای دوم نیت است. اصل این معنی از نیت هم مشکل نیست اما اخلاص در این نیت و خالص کردنش فقط برای رضای خدا خیلی سخته و اصلاً ملاک ارزشمند شدن و کامل یا ناقص شدن عبادتها در همین است. اما چطور می شه این اخلاص را به دست آورد، بعداً در موردش خواهم گفت.